Robert
Waar ik me vooral op richt is de psychologische effecten, want groen heeft ook een functie voor ons mensen om ons beter te laten voelen, we worden meer op ons gemak, we worden rustiger en daarmee ook socialer. […] hoe moeten we een omgeving dan zo inrichten dat dat herstel, die restoration, zo goed mogelijk gebeurd? […] En juist in de stad is dat heel belangrijk, want een stad is een omgeving waar heel veel gebeurd, waar heel veel mensen heel dicht op elkaar zijn, altijd geluid is en heel veel herrie, overal beweging. Geen moment rust eigenlijk. En dat is deels wat een stad zo aantrekkelijk maakt. Het is ook de kant van de stad die zorgt dat wij als mensen worden gebombardeerd met informatie, en onze hersenen kunnen daar een heleboel mee, maar ook niet eindelijk veel. Dan raakt je hoofd vermoeit en dan is natuur bij uitstek geschikt om te herstellen van die vermoeidheid: restoration.

Vincent
Is dat bekend waar dat precies in zit, dat rustgevende effect van groen?

Robert
En een gebouwde omgeving vergt meer capaciteit van je hersenen om te begrijpen, dan natuur. Daarom is kijken naar een gebouwde omgeving vermoeiender voor je hoofd en is kijken naar natuur rustgevend, dat gaat automatisch. In de wetenschappelijke wereld noemen ze dat dan fascinatie, en dan effortless fascination. Dus zonder moeite wordt je aandacht gepakt door natuur. Hoe dat nou precies komt, dat zijn ze ook aan het onderzoeken. Eén van de theorieën is dat wij als mens door evolutie geworden zijn wat wij nu zijn, en het grootste deel van de miljoenen jaren durende evolutie naar homo sapiens hebben wij natuurlijk in de natuur geleefd. Want miljoenen jaren geleden waren er geen steden, was er alleen maar natuur. Dat was de omgeving waar je in opgroeide, waar je in leefde, waar je in moest overleven.

“Als je dan een hekel aan natuur had, had je een naar leven.”

Vincent:
Ik heb ook wel eens gelezen dat wildernis mensen angstig maakt. [..] Je kunt zeggen groen is rustgevend, natuur is rustgevend. Wildernis, hoe zit dat?

Robert
Meer groen is meestal goed maar ergens houdt het op. En dan wordt het inderdaad bedreigend, want er zou in de bosjes – vroeger dan een sabeltandtijger – en tegenwoordig een naar persoon die iets van je wil kunnen zitten. Dus de vorm van groen waar wij mensen dan een voorkeur voor hebben, is dat je vanuit een zekere hoogte een bepaald overzicht hebt over een gebied met daarin natuurlijke elementen die genoeg doorzicht bieden zodat je de omgeving in de gaten kan houden.

Bennie
Is dat ontspannen in groen nou iets dat alle culturen overstijgt? Is dat een universeel aspect van groen?

Robert:
Ja dat is zo, er zijn wel cultuurverschillen. Maar het basisgegeven dat de mens een voorkeur heeft voor natuurlijke omgeving en dat we die over het algemeen mooi vinden en dat ze daarin herstellen van stress en mentale vermoeidheid, die restoration, dat is behoorlijk uniform.

Vincent
We hebben het nu de hele tijd over of vaak valt het woord groen, gaat het erom dat het groen is, dat het levende vegetatie is? Of speel zoiets als diversiteit of complexiteit nog een rol?

Robert:
Om te beginnen het ene buxusboompje, met daarom heen wat tegels of grind. Dat plaatje vergt dus meer mentale capaciteit om te verwerken, dan wanneer het een wildere tuin is. Want natuurlijke elementen hebben dus die fascinatie, die effortless fascination.
Het gaat om complexiteit die je hoofd wel graag wilt zien. Iets heel saais, zoals naar een a4tje staren zijn we ook heel snel zat maar het kost wel moeite. Terwijl bij natuur gaat dat op een automatische manier en kost dat eigenlijk geen moeite.

Bennie
Je kunt ook weer een stap verder nemen. Piet Oudolf is heel bekend geworden met zijn tuinen, en zegt ook over zijn eigen tuinen dat het een soort droombeeld is, een soort van hypernatuur zou je het kunnen noemen. Bestaat er zoiets van een hyper ontspannende tuin en hoe ziet die er dan uit?

Robert
Twee antwoorden. Vanuit weer dat verhaal van de evolutie is het vermoeden, nogmaals het is een theorie waar niet iedereen het helemaal mee eens is, dat we als mensen voorkeur hebben voor een savanne achtige omgeving, omdat we daar een belangrijk deel van onze evolutie hebben door gemaakt. Dat is behoorlijk open met af en toe zo’n boom. En qua boomvorm, een steeltje met daarop een plat bladerdek, vind de mens over het algemeen mooi. Of het waar is ja dat weten we dus niet. Maar dat klinkt als een logisch verhaal. En je hebt overzicht. Dat wuivend gras, als mens kan je daar overheen kijken. Als je een heuveltje hebt, ga je graag op dat heuveltje zodat je mooi uitzicht hebt over de savanne met die paar boompjes. Uiteraard ligt het wel wat genuanceerder, dat is individueel verschillend. Dat heeft ook weer te maken met cultuur verschillen en opvoeding. [..] ik moest nog het tweede deel uitleggen. Dat gaat over vormgeving. [..] als we elke straat optimaal zouden inrichten, wordt het overal hetzelfde, en vermoed ik dat het effect ook weer verdwijnt. Ik denk dat er variatie in moet zijn.